Ως πρόωρος τοκετός ορίζεται η έναρξη το τοκετού πριν από την ολοκλήρωση της 37ης εβδομάδας της κύησης. Πρόκειται για μία από τις πιο σοβαρές επιπλοκές της εγκυμοσύνης, καθώς μπορεί να επηρεάσει την υγεία και την ανάπτυξη του νεογνού.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η παρακολούθηση από εξειδικευμένο μαιευτήρα – γυναικολόγο είναι εξαιρετική σημαντική για τη μείωση των κινδύνων και τη βελτίωση της πρόγνωσης. Με σωστή ιατρική αντιμετώπιση, πολλές περιπτώσεις πρόωρου τοκετού μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Η εμφάνιση πρόωρου τοκετού δεν οφείλεται πάντοτε σε μία συγκεκριμένη αιτία. Συνήθως, προκύπτει από συνδυασμό αιτιών, που διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα. Αν και οι ακριβείς αιτίες προωρου τοκετού  δεν είναι σαφείς, η έρευνα έχει δείξει ότι ορισμένες παθολογικές, ανατομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Κύριοι παράγοντες που σχετίζονται με πρόωρο τοκετό:

Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων βοηθά τον γιατρό να διαγνώσει ποιες έγκυες χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση και να διαμορφώσει το κατάλληλο πλάνο για την προστασία τόσο της μητέρας όσο και του μωρού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ρήξη των υμένων, γνωστή και ως σπάσιμο των νερών, μπορεί να συμβεί πριν από την 37η εβδομάδα κύησης, δηλαδή πρόωρα. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών μεμβρανών ή πρόωρη προγεννητική ρήξη των μεμβρανών και αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες πρόωρου τοκετού.

Η πρόωρη ρήξη των υμένων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο, καθώς επιτρέπει στα μικρόβια να εισέλθουν στη μήτρα. Παρόλο που η  ρήξη των υμένων δεν σημαίνει πάντα ότι ο τοκετός θα ξεκινήσει άμεσα, συχνά απαιτείται παρακολούθηση σε μαιευτήριο, λήψη φαρμακευτικής αγωγής και διαγνωστικοί έλεγχοι για την πρόληψη ή την έγκαιρη ανίχνευση λοίμωξης.

Ανάλογα με τη διάρκεια της κύησης και τη γενική κατάσταση της εγκύου, ο μαιευτήρας μπορεί να συστήσει νοσηλεία λίγων ημερών, για να παρακολουθηθεί στενά η μητέρα και το έμβρυο. Κατά το διάστημα αυτό πραγματοποιούνται οι παρακάτω εξετάσεις:

Η πρόληψη πρόωρου τοκετού βασίζεται κατά βάση στην έγκαιρη διάγνωση και τη στενή συνεργασία της εγκύου με τον γυναικολόγο της.

Μετά την έξοδο από το μαιευτήριο, η έγκυος θα πρέπει να ενημερώσει άμεσα τον γιατρό της, σε περίπτωση που παρατηρήσει ή αισθανθεί οποιοδήποτε από τα παρακάτω συμπτώματα:

Η εμφάνιση των παραπάνω συμπτωμάτων μπορεί να υποδηλώνει λοίμωξη ή επικείμενο πρόωρο τοκετό και απαιτεί άμεσο ιατρικό έλεγχο.

Υπάρχουν, ωστόσο περιπτώσεις, που  ενδέχεται να εμφανιστούν συμπτώματα πρόωρου τοκετού ,χωρίς να έχει προηγηθεί το σπάσιμο των νερών. Ο γυναικολόγος μπορεί να επιβεβαιώσει την κατάσταση αυτή με τη διενέργεια ενδοκολπικού υπερηχογραφήματος, κολπικού ελέγχου και συγκεκριμένων εργαστηριακών εξετάσεων.

Εφόσον διαπιστώσει ότι ο τοκετός έχει ξεκινήσει νωρίτερα, είναι πιθανό να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή για την επιβράδυνση ή αναστολή των συσπάσεων. Η τελική απόφαση εξαρτάται πάντα από την εβδομάδα κύησης, την υγεία της μητέρας αλλά και τη σταθερότητα του εμβρύου.

Η πρόληψη του πρόωρου τοκετού βασίζετα,ι κυρίως, στον έλεγχο και την παρακολούθηση των παραγόντων κινδύνου. Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η τακτική παρακολούθηση από τον γυναικολόγο και η σωστή φροντίδα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις για τη μείωση των πιθανοτήτων εμφάνισής του.

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει ειδικά προληπτικά μέτρα, όπως:

Γενικά, ένα κριθεί απαραίτητη η νοσηλεία της εγκύου για παρακολούθηση ο γυναικολόγος διαμορφώνει εξατομικευμένα το πλάνο φροντίδας, ενώ είναι σημαντικό η έγκυος να ακολουθήσει πιστά τις οδηγίες του, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες επιπλοκών και να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή έκβαση της εγκυμοσύνης.