Οι περισσότερες κυήσεις εξελίσσονται φυσιολογικά με τη γέννηση ενός υγιούς νεογνού. Ωστόσο, υπάρχει ένα ποσοστό κυήσεων, όπου  η εγκυμοσύνη δεν προχωρά όπως αναμένεται, καθώς η εμβρυϊκή ανάπτυξη μπορεί να διακοπεί και να επέλθει παλινδρόμηση πριν από τη 20η εβδομάδα, οδηγώντας τελικά σε απώλεια .

Η κατάσταση αυτή ορίζεται ως αποβολή, ή αλλιώς αυτόματη έκτρωση, και αφορά περίπου το 20% των κυήσεων. Η ακριβής συχνότητά της είναι δύσκολο να προσδιοριστεί, διότι αρκετές γυναίκες βιώνουν πολύ πρώιμη απώλεια, χωρίς να έχουν ακόμη διαπιστώσει την εγκυμοσύνη αποδίδοντας μια πιθανή αιμόρροια σε διαταραχή του κύκλου.

Τα αίτια της αποβολής είναι πολλά και αφορούν χρωμοσωμικές ανωμαλίες, έκθεση σε ακτινοβολία, κατανάλωση αλκοόλ, κάπνισμα και χρήση ναρκωτικών ουσιών. Επιπλέον, ρόλο μπορεί να παίξουν παθήσεις της μητέρας όπως καρδιοπάθειες, νεφρική ανεπάρκεια, σακχαρώδης διαβήτης, λοίμωξη από ερυθρά, αλλά και θρομβοφιλικές διαταραχές. Κάποιες φορές, η αποβολή μπορεί να σχετίζεται και με ανοσολογική απόρριψη του εμβρύου από τον οργανισμό της γυναίκας.

Κάθε κολπική αιμορραγία κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης θεωρείται πιθανό σύμπτωμα επαπειλούμενης αποβολής. Συχνά, συνοδεύεται από άλγος στο κατώτερο τμήμα της κοιλιάς, το οποίο μπορεί να μοιάζει με πόνους περιόδου. Αφού επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για ενδομήτρια κύηση, συνιστάται ανάπαυση, ενώ όπου απαιτείται μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή. Η νοσηλεία σε νοσοκομείο χρειάζεται μόνο όταν κρίνεται απαραίτητο, ενώ χειρουργικός καθαρισμός εφαρμόζεται σε περιπτώσεις, όπου η απώλεια της κύησης είναι βέβαιη και μη αναστρέψιμη.

Μία μεμονωμένη αποβολή, συνήθως, δεν απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Ωστόσο, η επανειλημμένη απώλεια δύο ή περισσότερων κυήσεων επιβάλλει έλεγχο για σύνδρομο καθ’ έξιν αποβολών.

Σε ένα σημαντικό ποσοστό, περίπου τις μισές αποβολές, το αίτιο σχετίζεται με τυχαίες χρωμοσωμικές ανωμαλίες του εμβρύου. Όταν είτε το ωάριο είτε το σπερματοζωάριο φέρει μη φυσιολογικό αριθμό χρωμοσωμάτων, το έμβρυο προκύπτει, επίσης, με γενετική ανισορροπία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εμβρυϊκή ανάπτυξη να μην μπορεί να εξελιχθεί φυσιολογικά και, πολλές φορές, να προκύπτει αυτόματη διακοπή της κύησης. Επίσης,  ενας σοβαρος παραγοντας αποβολων ειναι ο αυξημενος κατακερματισμος DNA σπερματος και οι διαταραχες στην οξεοβασικη του ισορροπια, δηλαδή ο αυξημενος οξειδωτικος δεικτης.

Πέρα από τα τυχαία όμως γενετικά αίτια, υπάρχουν και παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο αποβολής. Σε αυτούς περιλαμβάνονται αυτοάνοσα νοσήματα, ορμονικές διαταραχές, ανατομικές ανωμαλίες της μήτρας και του τραχήλου, λοιμώξεις, καθώς και διαταραχές του μηχανισμού πήξης του αίματος, όπως η θρομβοφιλία. Οι γυναίκες με τέτοιους παράγοντες κινδύνου κατατάσσονται συνήθως στην κατηγορία των κυήσεων υψηλού κινδύνου και απαιτούν στενότερη ιατρική παρακολούθηση.

Ο πόνος χαμηλά στην κοιλιά και η κολπική αιμορραγία στην αρχή της κύησης μπορεί να αποτελούν ένδειξη απειλούμενης αποβολής, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η εγκυμοσύνη θα καταλήξει σε απώλεια. Πρέπει να γνωρίζετε ότι η ήπια αιμόρροια στο πρώτο τρίμηνο είναι σχετικά συχνό εύρημα και εμφανίζεται περίπου σε 1στις 4 εγκυμοσύνες με πολλές από αυτές να εξελίσσονται φυσιολογικά και να καταλήγουν στη γέννηση ενός υγιούς νεογνού.

Όταν η αιμορραγία σχετίζεται πράγματι με αποβολή, δυστυχώς, δεν υπάρχει ιατρική παρέμβαση που να μπορεί να αναστρέψει τη διαδικασία. Η εκτίμηση και η παρακολούθηση από τον θεράποντα γυναικολόγο είναι ιδιαιτέρως σημαντική , γι’ αυτό και κάθε νέο σύμπτωμα ή μεταβολή θα πρέπει να αναφέρεται άμεσα.

Η αποβολή μπορεί να εξελιχθεί χωρίς εμφανή συμπτώματα όπως πόνο ή αιμορραγία. Η υποψία τίθεται, όταν παρατηρηθεί υποχώρηση των τυπικών συμπτωμάτων της εγκυμοσύνης, πτώση των επιπέδων της β-χοριακής γοναδοτροπίνης και απουσία φυσιολογικής ανάπτυξης της μήτρας. Η οριστική διάγνωση επιβεβαιώνεται πάντα με υπερηχογραφικό έλεγχο.

Η κλινική εικόνα μιας αποβολής μπορεί να διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα, ανάλογα με το στάδιο της κύησης και την πορεία της διαδικασίας. Οι αποβολές ταξινομούνται σε διαφορετικούς τύπους με βάση τόσο τα συμπτώματα όσο και τα υπερηχογραφικά ευρήματα.

Η επαπειλούμενη αποβολή αφορά περιπτώσεις όπου η γυναίκα εμφανίζει κολπική αιμόρροια σε πρώιμο στάδιο επιβεβαιωμένης ενδομήτριας κύησης, ενώ ο τράχηλος παραμένει κλειστός. Σε αυτή τη φάση, η εγκυμοσύνη μπορεί να εξελιχθεί απολύτως φυσιολογικά, ωστόσο υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να καταλήξει σε αποβολή και απαιτείται στενή παρακολούθηση.

Η παλίνδρομη κύηση περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία η ανάπτυξη του εμβρύου έχει σταματήσει, χωρίς όμως να υπάρχουν πάντα εμφανή συμπτώματα όπως αιμορραγία ή πόνος. Πολύ συχνά η διάγνωση τίθεται τυχαία σε έναν προγραμματισμένο υπερηχογραφικό έλεγχο, όπου διαπιστώνεται απουσία εμβρυϊκής καρδιακής λειτουργίας.

Η ατελής αποβολή αναφέρεται σε διαδικασία αποβολής που έχει ξεκινήσει αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί με αποτέλεσμα τμήματα να παραμένουν εντός της ενδομητρικής κοιλότητας. Κλινικά συνοδεύεται από αιμορραγία και πόνο.

Η πλήρης αποβολή αφορά στην ολοκλήρωση της διαδικασίας, όπου η μήτρα έχει πλέον εκκενωθεί πλήρως και δεν παρατηρούνται υπολείμματα στον υπερηχογραφικό έλεγχο. Σε αυτή την περίπτωση, τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά και η κλινική εικόνα σταθεροποιείται.

Πολλές γυναίκες αισθάνονται ότι ευθύνονται για μια αποβολή, θεωρώντας ότι κάποια καθημερινή δραστηριότητα που έκαναν μπορεί να την προκάλεσε. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες δραστηριότητες της καθημερινότητας δεν σχετίζονται με την πρόκληση αποβολής. Η εργασία, η ήπια φυσική άσκηση, η σεξουαλική επαφή, η λήψη αντισυλληπτικών πριν από την εγκυμοσύνη δεν προκαλούν αποβολές. Επίσης, μία πρωινή ναυτία, μια ήπια πτώση, ένας ελαφρύς τραυματισμός ή μια έντονη συναισθηματική αντίδραση δεν έχουν αποδειχθεί ότι επιφέρουν απώλεια κύησης.

Αντίθετα, ορισμένες συνήθειες στον τρόπο ζωής έχουν μελετηθεί περισσότερο ως προς τη σχέση τους με την αποβολή, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και η καφεΐνη. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για το κάπνισμα είναι αντικρουόμενα με αρκετές μελέτες να δείχνουν αυξημένο κίνδυνο, ενώ άλλες δεν καταλήγουν σε σαφή συσχέτιση. Η κατανάλωση αλκοόλ στο πρώτο τρίμηνο φαίνεται να συνδέεται με μια ήπια αύξηση του κινδύνου, γι’ αυτό και συστήνεται η πλήρης αποφυγή του κατά την εγκυμοσύνη. Όσον αφορά την καφεΐνη, οι οδηγίες συστήνουν περιορισμό της πρόσληψης, με έως περίπου 200 mg ημερησίως, χωρίς όμως να αποδεικνύεται σαφής αύξηση του κινδύνου αποβολής, όταν καταναλώνεται σε μέτριες ποσότητες.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι σε αρκετά περιστατικά αποβολών δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί συγκεκριμένο αίτιο της αποβολής, ακόμη και με σύγχρονα διαγνωστικά μέσα. Αυτό μπορεί να είναι δύσκολο για μια γυναίκα ή ένα ζευγάρι να το αποδεχτεί, όμως μια αποβολή μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε εγκυμοσύνη, χωρίς να υπάρχει κάποια προφανής ή ελέγξιμη αιτία. Σε κάθε περίπτωση, η συνεργασια με αλλους ειδικους, οπως Ενδοκρινολόγο και Ουρολόγο ειναι πολλές φορες πολύ χρήσιμη.

Αρχικά, πραγματοποιείται προσεκτική κλινική εκτίμηση με στόχο τον εντοπισμό της πηγής της αιμορραγίας. Στη συνέχεια διενεργείται υπερηχογραφικός έλεγχος, μέσω του οποίου αξιολογείται η ύπαρξη ή μη καρδιακής λειτουργίας του εμβρύου, η θέση του κυήματος καθώς και η εμφύτευση και εικόνα του πλακούντα. Παράλληλα, η πορεία της κύησης παρακολουθείται βιοχημικά με τη μέτρηση των επιπέδων της β-χοριακής γοναδοτροπίνης.

Η έγκυος συνιστάται να παραμείνει σε ανάπαυση, να αποφεύγει την έντονη σωματική δραστηριότητα και τη σεξουαλική επαφή. Ανάλογα με την αιτιολογία και την κλινική εικόνα, μπορεί να χορηγηθεί κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Σε περίπτωση επιβεβαιωμένης αποβολής, πραγματοποιείται εκτίμηση της ενδομητρικής κοιλότητας και, όταν ενδείκνυται, προχωρούμε σε απόξεση για τον καθαρισμό της μήτρας. Μετά το συμβάν είναι συχνό να υπάρχει ήπια κολπική αιμόρροια για περίπου μία εβδομάδα, ενώ η προσπάθεια για νέα εγκυμοσύνη μπορεί να ξεκινήσει σχετικά σύντομα, ανάλογα με την ιατρική εκτίμηση.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, η αποβολή αποτελεί για τη γυναίκα ένα ιδιαίτερα επιβαρυντικό και τραυματικό γεγονός. Συνοδεύεται από αισθήματα ενοχής και προσωπικής αποτυχίας. Είναι σημαντικό το οικογενειακό περιβάλλον της και ο σύντροφος να την στηρίξει όπως και ο ιατρός της να της εξηγήσει ότι είναι ένα γεγονός που δεν σημαίνει ότι θα επαναληφθεί ή θα επηρεάσει τη γονιμότητά της.